RSS

Shkronja Ç në uniformat e UÇK-së kishte domethënje të madhe për mua

16 Jun

Shkronja Ç në uniformat e UÇK-së kishte domethënje të madhe për mua

Analisti politik dhe gazetari shumëvjeçar në një intervistë ekskluzive për KosovaPress tregon shpalosë arsyet e përkrahjes së UÇK-së nga shteti Amerikan

——————————————————————————————–

Për çka di unë për UÇK-në dhe ta kesh parasyshë se unë isha vetëm një vëzhgues nga jashtë dhe nuk kam marrë pjesë në ndonjë diskutim të brendshëm kjo pra që po ndodhë në Kosovë është jashtë do karakteri. Karakteri i UÇK-së duke u bazuar në vlerat kulturore në të cilat civilët nuk ishin në shënjestër dhe unë nuk besoj se shqiptarët do të shkonin dhe te shkatërronin familjet dhe shtëpitë e tyre dhe nuk e shoh në asnjë mënyrë se si UÇK-ja do të shkonte në asnjë mënyrë te ndokush  për ta sulmuar nëse ai person nuk do të ishte thellë i angazhuar në veprimtarinë anti-shqiptare, kjo është jashtë karakterit të UÇK-së.  Nga këndvështrimi im e komentoj se pas kësaj erdhi moment kur do të duhej të derdhej gjak për tu realizuar kërkesat e shqiptarëve, Mirëpo vetëm pak gjak nuk do të ndihmonte në realizimin e kërkesave të shqiptarëve.” Gregory Lima

Pikë së pari dua të di diçka rretyh teje, ti ke shërbyer si gazetar në vende të ndryshme të botës dhe eksperienca kryesore e juaja është në Iran apo jo?

Lima: Po, eksperienca ime kryesore është në Iran. Poashtu në këndin tjetër ku ka qenë perandoria Osmane siq është Armenia dhe Shqipëria, pra për këto dy kënde kam qenë më shumë i interesuar.

Në vitin 1991 ju sihit në Shqipëri me një biznesmen shqiptaro-amerikan,  a ishte ky hapi I parë që keni ndërmarrë në çështjen shqiptare.

Lima: Së pari kur fillova të merrem me Shqipërinë isha thellësisht i impresionuar me mikpritjen që ma bënë, po çka më la përshtypje edhe më të madhe ishte se si ishte e ndërtuar familja shqiptare, se çfarë lidhjesh të forta mbanin me njëri tjetrin. Poashtu më lente përshtypje se si mbijetonin në gjendjen shumë të rëndë që ekzistonte në atë kohë.

Unë isha në malësi ku pothuajse nuk kishte ara fare por kishte vetëm shkëmbinj dhe e pyesja veten time se si kanë pasur mundësi që këta njerëz të mbijetojnë, e tërë ajo që e pashë më la shumë përshtypje dhe kështu vazhdova të zgjoj interesimin tim për shqiptarët.

Le të hyjmë në temë tani, pasi ti kishe shkuar në Shqipëri në vitin 1991, shumë  shqiptarë nga Kosova që dikurë kishin formuar UK-në ishin trajnuar në Shqipëri, kjo kishte ndodhur në vitn 1991 dhe në vitin 1998 filloi lufta në Kosovë. Ti shkove në Kosovë në vitin 1998, a mund të na përshkruani se si ishte realiteti?

Lima: Më vjen mirë që më bëtë këtë pyetje, unë isha në Kosovë apo Shqipëri  ta quajmë më mirë në Kohën kur ekzodi ndodhte në Durrës, Me gjithë atë papunësi dhe vështirësi të tjera që ekzistonin në atë kohë mua më linte përshtypje se nuk kishte lypës në rrugë dhe secili e ndihmonte tjetrin. Para syve të prezencës fizike të policisë special serbe populli dinte se si t’i sfidonte ata. Kjo ishte shumë impresionuese për mua dhe habitesha me shpirtin që e kishin populli shqiptarë në Kosovë.

Le të flasim pak më shumë rreth vizitës suaj në Kosovë e Shqipëri në vitin 1998, në atë kohë lufta kishte filluar, diplomacia amerikane kishte pranuar një raport nga diplomati Richard Robert S. Robert S. Gelbard pas takimit të tij me Dr. Ibrahim Rugovën ku kishin rënë në pajtim se UK-ja ishte një organizatë terroriste dhe se ata ishin njerëz të frustruar, se ata janë njerëz që nuk e dijnë se çfarë duan dhe se askush nuk I njihte ata. Në të njëjtën kohë ti kishe shkuar atje dhe shkruajte një raport për UÇK-në dhe rreth situatës që mbretëronte në kosovë. A mund të na përshkruash me pak fjalë se sa e vfështirë ishte për ju që si një amerikan të bënit një raport  për UÇK-në derisa një raport zyrtar qarkullonte në diplomacinë amerikane ku thuhej se UÇK-ja ishte një organizatë terroriste?

Lima: Mirë, unë nuk  mund të them se ishte vështirë por unë vetëm e kam thënë të vërtetën. Ku rune e vizitova Kosovën pata rastin ta takoja zotin Demaçi i cili e parapërgatiti një takim ndërmjet meje dhe UÇK-së personalisht, ai e bëri të mundur që unë ta takoja komandant Remin, unë shkova atje dhe nuk bisedova vetëm me komandant Remin por edhe me ushtarët që ishin për-rreth tij. Atje I takova njerëzit e parë që besonin në demokraci dhe nuk ishin terrorist. Të paktën ata ishin të suksesshëm të më bindin mua nëse jo politikën amerikane se çështja e tyre ishte e drejtë, se ata po luftonin për popullin e tyre dhe për atdheun e tyre, pra për çlirimin, ky pra ishte edhe emir i asaj ushtrie. Shkronja Ç në uniformat e UÇK-së kishte domethënje të madhe për mua, kjo pra ishte se çka pata shkruajtur në raport dhe u prit shumë mirë.

U prit mirë sinë Pentagon, poashtu edhe Departmentin e Shtetit apo jo?

Lima: Po u prit shumë mirë sepse ishte me sa duket krejt e kundërta e disa raporteve që ishin pranuar ato ditë.

A kishit kontakte me Dr. Rugovën në atë kohë?

Lima: Po, unë kasha kontakte me zotin Rugova gjatë vizitës sime atje, unë nuk kisha kontakte të tjera përpos gjatë kohës kur e pata vizituar.

Pra, ai nuk mundi t’ju bindë juve se UÇK-ja ishte një organizatë terroriste?

Lima: Oh, Jo, jo jo, kjo nuk ishte në pyetje në asnjë mënyrë!

Le të vazhdojmë më tutje për vizitën tuaj që ti e ke bërë në vitin 1998 në Kosovë dhe je takuar me luftëtarët e UÇK-së, në të njëjtën kohë këtu në SHBA çarkullonte një raort që ishte përgatitur nga zoti Robert S. Robert S. Gelbard ku thuhej se UÇK-ja është një organizatë tërroriste dhe nuk duhet të përkrahen ata derisa në të njëjtën kohë ti dole fitimtarë me dëshminë që e dërgove. Në libri tuaj “Amerikani” në faqen 68 ke shkruar se UÇK-ja është OK dhe se nuk është organizatë terroriste, kjo dëshmi u prit mirë në Washington dhe u përkrah. A mund të na spjegoni se çfarë ndodhi më konkretisht, si u arrit të bindej Washingtoni?

Lima: Mirë, në Washington nuk është në pyetje se  si janë bërë vendimet sepse kjo ndodhë në çdo qeveri në botë. Në SHBA vendimet nuk ndërmerren vetëm në Kongres por ato merren edhe në ekzekutiv. Në pjesën e ekzekutivit janë Departamenti i Shtetit, Pentagoni dhe Departamenti për siguri Kombëtare. Për juvë si lobues në mënyrë që të ndikoni në këtë çështje, së pari ju duhet që të shkoni në Legjislativ dhe të lobini për çështjet tuaja. Mendoj se do të ishte poashtu ndikuese edhe pjesa e ekzekutivit që të lobohet. Atë që unë e pata bërë është se nuk deshta të loboj vetëm me pjesën e legjislativit por informova dhe lobova edhe në ekzekutiv. Unë ndihmova të korigjohen mendimet në ekzekutivin e shtetit ku raporti im nuk u dorëzua vetëm në kongres por ishte më shumë i drejtuar tek qeveria. Nëse unë kam qenë i suksesshmë në këtë rast është se mënyra që e kam përdorur u në ishte ndryshe nga prezantimi I rasteve që të tjerët e bënin duke dëshmuar në qeveri e jo vetëm në kongres.

Pra, kjo është çështja ku ju u siguruat së UÇK-ja është ushtri I luftëtarëve të lirisë që lufton për liri e demokraci. Disa vite më vonë ti e shkruajte librin “The Americani” i cili i kushtohet një shqiptari të Amerikës i cili ishte luftëtar i lirisë dhe quhej Agron Mirdita. A ke mundësi të ma sqarosh se sa e vështirë ishte për jut ë shkruani për një shqiptar të Amerikës i cili në njërën anë ishte një Amerikan dhe në anën tjetër një Shqiptar  i çili luftoi për çështjen shqiptare dhe çlirimin e Kosovës, pra si do ta përshkruaje karakterin e tij  me pak fjalë?

Lima: Arsyeja kryesorë se përse e shkruajta librin  është se ai përfaqëson  tek unë rininë shqiptare të Amerikës. Ky është një Amerikan i cili gjithmonë kishte përparësi që të jetonte në Amerikë dhe gjëja më e bukur është se ai ju përgjigj thirjes së atdheut. Ai nuk kishte përgatitje ushtarake, ai shkoi në Kosovë për arsye të thjeshtë që të ndihmojë popullin e vet dhe të ndihmojnë familjen e tij.

Ngjarja është shumë interesante dhe mendoj se çdo shqiptar i ri do të duhej ta lexonte  sepse ai do të duhej në këtë vepër të konsiderohej si hero I popullit. Ai çfarë bëri është se shkoi atje në një ushtri e cila ishte krejtësisht vullnetare me shumë pak armatim dhe një strukturim shumë të paorganizuar. Në atë ushtri as komandanti nuk do të kishte fuqi reale mbi ty nëse ti do të vendosje të mos i respektojë rregullat, pra, kjo nuk ishte një ushtri e shtrëngimit të duarve.

Unë mendoj se në këto rrethana mund të mbijetojnë situatën vetëm ata që janë tepër të vendosur  dhe të kenë parasyshë dëmtimet që mund t’I kenë. Në atë ushtri ishin dy mundësi: e para ishtë të ikin nga vija e frontit dhe t’i lenin serbët të vijnë dhe të zaptojnë çdo gjë dhe kështu do të merrte fund gjithçka shqiptare, dhe zgjidhja tjetër ishte që të ngriten dhe të marrin vendim të rrezikonin jetën e tyre në linjën e parë të frontit, e kjo e fundit është çka Agroni bëri shumë here duke e vënë jetën e tij në rrezik në vijën e parë të frontit. Gjëja më e rëndësishme ishte se ai nuk kërkonte asnjë shpërblim, ai kur shkoi ishte I varfër dhe nuk e pengoi kjo gjendje ekonomike sepse primare e kishte atdheun, kjo pra është përmbajtja e librit tim për Agronin. Në fund ai kalon kufirin kur përfundoi lufta dhe në rrugën e kthimit ai sheh kamionët e UÇK-së duke u future me plot ushtarë në Kosovë, ata nuk ishin në luftë brenda Kosovës por kishin qëndruar në Shqipëri , kurse ata që kishin qenë Brenda në luftë kishin filluar të demobilizoheshin në përfundim të luftës. Krejt çka kishte mbetur ishin njerëzit që kishin mbetur si policë për të ruajtur rendin, ndoshta ka qenë gjë e mirë e ndoshta jo, rrëfimi im  në këtë libër përfundon këtu.

Unë e di që siq bëri Amerikani (Agron Mirdita) bëri e gjithë diaspora e cila luajti një rol shumë të rëndësishëm në fuqizimin e luftës në Kosovë. Diaspora lujti një rol të rëndësishëm në furnizimin me armë, municion, para e kështu me radhë por është me rëndësi se diaspora e furnizoi Kosovën edhe me njerëz . Nuk ishte aksidentale kur unë pata shkruajtur në librin tim se UÇK-ja ishte OK duke e përshkruar Agroni më pastaj duke i parë xhipat e të huajve (vëzhguesve) me flamuj të ndryshëm   që ishin futur në Kosovë për të parë se çfarë ishte duke ndodhur me betejat e UÇK-së .Agroni ka biseduar me vëzhguesit e huaj dhe ua ka sqaruar realitetin që ka ndodhur, biseda e “Amerikanit” me vëzhguesit e huaj ka ndihmuar që të kuptohet e vërteta se UÇK-ja nuk është një organizatë tërroriste.

Si një shkrimtar që ke shkruajtur librin për luftimet e Agron Mirditës në Kosovë, para se gjithash si një amerikan si e ndjen veten : keni keqardhje, jeni tmerruar apo krenoheni?

Lima: Nga perspektiva e ime ai është një hero, një hero amerikan nëse më lejohet të them kështu, sepse ne nuk mund ta mohojmë se Agron Mirdita gjatë luftës së Kosovës morri anën që Amerikanët, pra shteti amerikan e mori. Kur bie fjala për “Amerikanin” ai vërtetë ishte një amerikan, ai ishte në vijën e parë të luftës në të cilën Amerika ishte e involvuar, pra unë jam shumë krenar me të.

Ti e ke njohur situatën në teren, ishe vet në Kosovë dhe e dije realitetin e atjeshëm, e ke parë edhe luftën e UÇK-së, e tash pas shumë vitesh të përfundimit të luftës  në Kosovë ishin dhe vazhdojnë të jenë të instaluar dikur UNMIK-u e tani EULEX-i, të dyja këto organizata filluan proceset e montuara politike kundër ish –ushtarëve të UÇK-së dhe komandantëve të tyre, ata u akuzuan për vrasjen e ndonjë ish krimineli, paraushtaraku ose agjent të shërbimeve sekrete serbe dhe shumë prej tyre po vazhdojnë të qëndrojnë në burg kinse për krime lufte. Si e ndjeni veten ju si Amerikan që e keni njohur realitetin e luftës në Kosovë?

Lima: Për çka di unë për UÇK-në dhe ta kesh parasyshë se unë isha vetëm një vëzhgues nga jashtë dhe nuk kam marrë pjesë në ndonjë diskutim të brendshëm kjo pra që po ndodhë në Kosovë është jashtë  do karakteri. Karakteri i UÇK-së duke u bazuar në vlerat kulturore në të cilat civilët nuk ishin në shënjestër  dhe unë nuk besoj se shqiptarët do të shkonin dhe te shkatërronin  familjet dhe shtepite e tyre dhe nuk e shoh në asnjë mënyrë se si UÇK-ja do të shkonte në asnjë mënyrë te ndokush  për ta sulmuar nëse ai person nuk do të ishte thellë i angazhuar në veprimtarinë anti-shqiptare, kjo është jashtë karakterit të UÇK-së.

Tani, nuk po them se mund te kete pasur ndonjë person që ka mundur të ushtroj dhunë, mund të kenë qenë dy-tre apo më shumë që kanë ushtruar dhunë ndaj ndokujt, kjo mund të ndodhë dhe pas krejt asaj që unë e njoh luftën e UÇK-së nuk besoj se në karakterin e saj ka pasur urrejtje ndaj civilëve, pra unë jam përkrah UÇK-së.

Tani po flasim për një pjesë tjetër të territorit shqiptarë, ju e keni shkruar një libër më titull” Udhëtimi në Maqedoni” ju ishit në kohën kur atje zhvilloheshin luftime ndërmjet UÇK-së dhe Ushtrisë Sllavo-maqedone, në atë kohë ka qenë duke u përgatitur marrëveshja e Ohrit, si e sqaroni ju atë situatë kur shqiptarët kanë qenë shumë afër të krijojnë një ushtri më të fuqishme dhe ishin gati t’I çlironin territoret e pushtuara nga maqedonet, mirëpo në të njëjtën kohë lufta u ndal dhe marrëveshja u bë, si e spjegoni situatën e krijuar në atë kohë?

Lima: Isha në Maqedoni 10 vite pas luftës dhe deshta të shoh se çfarë ka ndodhur atje. E vërejta se shumë pak ishte realizuar marrëveshja e Ohrit. Në këtë libër unë kam shkruar për nevojën e mbarëmbajtjes së ekzistencës së Maqedonisë dhe nuk e kam shkruar një libër kundër Maqedonisë. Unë besoj se nëse atjë është ndonjë marrëveshje është ajo e Ohrit  dhe kjo  marrëveshje ka qenë e paguar me gjakun e shqiptarëve, jo shumë por mjafton me aq sa janë vrarë, me këtë dua të them se është dashur të gjendet një zgjidhje me të cilën populli i Maqedonisë mund të mbijetojnë si një shtet dhe kjo gjë nuk është aderuar. Ne fakt këtu ka një kontraditë sepse gjithkund që shkova pashë kundërshtime sepse për ta mbështetur dhe për t’iu nënshtruar marrëveshjes së Ohrit është një kushtëzim i njohur dhe vë në pikëpyëtje mbështetjen e Maqedonisë si shtet.

Nga perspektiva e juaj, a e sheh se shqiptarët kanë humbur shumë në marrëveshjen e Ohrit sepse ajo nuk po jetësohet edhe ashtu dhe po mbretëron një status quo prej nënshkrimit të kësaj marrëveshjeje?

Lima: Kur marrëveshja e Ohrit ka qenë e hartuar, unë nuk jamë I sigurtë se atje ka qenë ekipa më e mirë në ato negociata dhe ata që kanë marrë pjesë në negociata nuk I kanë pasur të gjitha faktet në ato negociata. Unë besoj se ekipi i Maqdonve ka qenë shumë I qartë qysh në fillim se ata do t’i ofrojnë atë që është më së paku për anën shqiptare dhe në njëfarë mënyre ata qenë të suksësshëm për t’ia arritur qëllimit. Ndoshta me ndonjë ekip negociatorësh tjetër do të ishte arritur më shumë për shqiptarët, por nuk është vërtetë shumë e rëndësishme me sa jamë I brengosur unë sepse edhe nëse do të kishin arritur më shumë nga këto negociata prapë nuk do të ishte realizuar. Edhe sikur të kishin arritur më shumë problemet do të ishin edhe më të mëdhaja. Të paktën kjo marrëveshje që është tani do të duhej të jetësohej , mirëpo unë nuk po e shoh se po bëhet një gjë e tillë, pra nuk po e shoh ndonjë dritare që një e ardhme e ndritur po vie por mundësitë po ngushtohen.

Le të jemi pak më konkret, derisa po përgatitej marrëveshja e Ohrit Ali Ahmeti i cili ishte komandant i UÇK-së nuk ishte fare në Maqedoni ato ditë, a mos e kanë humbur shqiptarët një hap politik kur duhej te pergatiteshin për marrëveshjen e Ohrit?

Lima: Së pari unë do të filloja pak më herët se marrëveshja, Nuk mendoj se kryengritja që filloi në vitin 2001 ka qenë ndonjë kryengritje e planifikuar nga Shqiptarët, mendoj se kjo ka ndodhur jashtë kontrollit dhe nuk e shoh ndonjë plan afatgjatë nga ana e shqiptarëve. Po e vërteta është se lufta ka ndodhur dhe shqiptarët e kanë mbrojtur veten e tyre dhe nëse flasim të drejtën ajo luftë ka qenë më së shumti operacion i vetëmbrojtjes.

Gjatë luftës ka ardhur deri tek moment kur armët e shqiptarëve u drejtuan në kryeqytet dhe unë besoj pasi që kam biseduar me komandantët e UÇK-së të cilët ishin shumë afër Shkupit në atë kohë dhe aty u informova se nëse lufta vazhdon e tërë qeveria do të shkatërrohej dhe do të biente në duart e shqiptarëve. Me sa kam kuptuar unë me këtë marrëveshje dhe krejt kjo çka po e them është në librin tim se paqja ka qenë më e nevojshme për anën Maqedone se sa për anën Shqiptare në atë kohë, ishin 24 orë afat për t’ja arritur qëllimit të tyre UÇK-ja dhe konsekuencat nuk do të ishin në favorin e qeverisë Maqedone.

Unë mendoj se me marrëveshjen e Ohrit Maqedonia fitoi dhe u ndalën luftimet.

Ajo marrëveshje duket se është urdhëruar nga komuniteti ndërkombëtar , sidomos nga Amerikanët dhe Unioni Evropian, Kjo nuk u realizua kurrë dhe gjithmonë ka pasur keqinterpretime ose mos plotësime të marrëveshjes. Kurrë nuk u përmbushën kërkesat për paqe, dhe tani ka filluar tensioni ndëretnik prap. Çka do t’i sugjeroje shqiptarët në këtë kohë, jo të luftojnë ndoshta por të paktën të ndryshojnë metodën e veprimit derisa amerikanët po i përkrahin protestat paqësore?

 

Lima: Së pari unë do t’i këshilloja shqiptarët që të protestojnë si shqiptarë, unë mendoj se të jesh shqipëtar nuk është çështje fetare. Besoj se të jesh shqipëtar është një gjë dhe të jesh në ndonjë sekt të caktuar të ndonjë feje është tjetër gjë. Nuk besoj se ata duhet të habiten në këtë gjë. Mënyra më e mirë të veprojnë në këtë drejtim është se ata duhet të veprojnë si shqiptarë. Unë kam qenë në Iran gjatë revolucionit atje, ishtë një arsye e mirë për atë revolucion kështuqë sit ë majtët ashtu edhe të djathtët ishin shumë të gëzuar, por revolucioni u shëndërrua si një pasuri e një grupi fetar. Revolucioni është një gjë e mirë sepse e ndryshon situatën por nuk është çështje kombëtare ajo që shëndërrohet në çështje fetare, dihet se në Iran një ditë do të ketë një revolucion tjeter pa ngjyrë fetare, prandaj mendoj se do të ishte e turpshme nëse shqiptarët do të kishin të njëjtin revolucion si ai që pat ndodhur në Iran.

Me sa po e vërej ju po i këshilloni shqiptarët në Maqedoni që të mos bëjnë diçka të ngjajshme me atë të Iranit të para disa viteve dhe I këshilloni që protestat atje të mos udhëhiqen nga grupet ekstremiste fetare port e kenë karakter kombëtar?

Lima: Unë besoj se kursi më I mirë për shqiptarët është që ata të jenë shqiptarë dhe ta kuptojnë çështjen e tyre’ Kjo është një pjesë e territorit shqipëtar ku shqiptarët historikisht kanë jetuar. Të jesh shqiptarë është argument më i mirë që shqiptarët mund ta prezantojnë në kërkesat e tyre. Nuk është argumenti fetar i nevojshëm sepse të sjellësh fenë në këtë çështje është gabim. Mendoj se shqiptarët kanë arsyet historike të qëndrojnë si shqiptarë dhe këto arsye janë të vlefshme dhe mendoj se marrëveshja e Ohrit e kupton këtë gjë. Mëgjithatë, realizimi i saj është një çështje tjetër. Shpëtimi i shqiptarëve në këtë situatë është argument se ata janë shqiptare dhe të mos sjellin çështje të tjera nga jashtë.

Le të kthehemi prapë tek fillimi I bisedës sonë kur ti ishe në Kosovë në vitin 1998, atje ishte lufta ndërmjet UÇK-së dhe forcave pushtuese serbe, ishte koha kur diplomacia amerikane filloi të bëhej shumë aktive në terren, Ra poshtë edhe raporti i zotit Robert S. Robert S. Gelbard për UÇK-në dhe amerikanët filluan ta konsiderojë si ushtri çlirimtare, por politika amerikane ishte akoma shumë e butë ndaj serbëve dhe më vone gjatë vitit 1998 serbër e morën dritën e gjelbërt për bombardimin e fshatrave të Drenicës dhe Rrafshit të Dukagjinit, ju me raportin tuaj ndihmuat në krijimin e një imazhi më të mirë të UÇK-së, kjo krejt ndodhi para marrëveshjes së Ramboulliet që ndodhi në Mars të vitit 1999, ishte pra një marrëveshje ku shqiptarët u detyruan të pajtohen me të edhe pse njëri ndër përgjegjësit kryesor zoti Adem Demaçi nuk pajtohej me të. Ju e patë se ambasadori Hollbrooke dhe Hill shkuan edhe në bazat e UÇK-së dhe komunikuan me ushtarët, si do ta përshkruaje aktivitetin e tyre në atë kohë?

Lima: Në kuptimin e përgjithshëm mendoj se më shumë do të duhej të bëhej në Dayton dhe të gjindej një zgjidhje për Kosovën, Duke mos e futur në kuadër të vendimeve që u ndërmorën atëhere në njëfarë mënyre u dha një dritë e gjelbert për luftë në Kosovë. Me çka është kuptuar në atë kohë është se në qoftëse nuk është derdhur shumë gjak situate është e qetë dhe ne nuk duhet të mërzitemi për të. Erdhi deri tek pyetja nëse duhet të pranohej një marrëveshje e paraqitur nga ambasadori Hill për të dyja palët që do të ndalte konfliktin e mundshëm ose ndryshe mund të ndodhte konflikt që do të kishtë lirinë e kërkuar nga shqiptarët. Nga këndvështrimi im e komentoj se pas kësaj erdhi moment kur do të duhej të derdhej gjak për tu realizuar kërkesat e shqiptarëve, Mirëpo vetëm pak gjak nuk do të ndihmonte në realizimin e kërkesave të shqiptarëve. Në këtë situatë serbët nuk arritën të kuptojnë sepse sikur ata të tregoheshin më të butë do të shmangnin luftën.Serbët dështuan dhe kjo ishte arsyeja që shqiptarët vendosën të luftojnë për lirinë e tyre siq ishte edhe rasti i Agronit që shkoi nga Amerika për të luftuar. Krejt kjo çka dua të them se nuk është ndryshuar politika amerikane në atë kohe por faktet ne terren e bënë politikën amerikane që t’i përcjellin faktet ne terren.

Çka mendoni, si do të duhej të gjendej zgjidhja e pranueshme në Maqedoni?

Lima: Unë mendoj se atje mund të jetë një zgjidhje diplomatike dhe une jam fuqishëm për një zgjidhje të tillë. Nëse unë e kam shkruar këtë libër është për arsye se une e dëshiroj një zgjidhje diplomatike. Mendoj se ngjallja e armiqësive do të jetë shume destruktive për qeverine e Maqedonisë. Unë nuk mendoj se demokracia të cilën ata e shpresojnë ta kenë mund të mbijetojë nga ndonjë luftë tjetër. Në fund të fundit shqiptarët ose do të fitojnë ose do të humbin, por një gjë duhet të kuptohet se kurrë më nuk do të jetë një Maqedoni siq është tani. Shanst për demokraci janë akoma në Maqedoni dhe dritarja për një të ardhme më të mirë është duke u mbyllur  dhe nëse fillon ndonjë luftë e re do të jetë një tmerr për Maqedoninë. Nëse atje do të ishte ndonjë luftë Maqedonët do të akuzonin Shqiptarët për fillimin e luftës. Unë besoj se Shqiptarët nuk janë duke menduar për luftë por për një demokraci të vërtetë, marrëveshja e Ohrit duhet te realizohet plotësisht. Mendoj se shqiptarët në SHBA duhet të organizohen më mirë dhe te bëhen një zë i fuqishëm në Ëashington për të realizuar kërkesat e tyre me përkrahjen e Amerikanëve.

Me sa po duket Maqedonia e ka humbur shansin të ketë një demokraci të vërtetë duke pasur kontest për emrin me Greqinë, duke mos e implementuar marrëveshjen e Ohrit që e ka sjellur në pikë[yetje paqen, duke pasur vështirësi të integrohet në Nato dhe në UE. Si mendoni ju, a i duhet Maqedonisë të ndryshojë qëndrimet e veta sidomos në raport me Shqiptarët dhe pastaj të kenë raporte me te mira me fqinjët po ju duhet të vazhdojnë politikën ekstreme që nuk po i sjell ne vendin e duhur?

Lima: Unë e favorizoj paqen si parim dhe mendoj se lufta është gjithmonë diçka e shëntuar, në anën tjetër mendoj se Maqedonët duhet të shikojnë historinë e vërtetë dhe të shikojnë se si është krijuar ai shtet. Maqedonia është shtet I shumë copave dhe shumë etnive dhe shumë here njerët thonë se duhet të merret si shembull Zvicra për Maqedoninë. Atje është një krah ekstrem i djathtë që udhëheqë dhe nuk duket se është në interes për shtetin. Do të doja ta shihja një Maqedoni të decentralizuar, të lirë për të gjithë dhe demokratike. Për të pasur një ardhmëri të atij shteti Maqedonët duhet të ndërmarrin këta hapa ku do ta ndanin pushtetin me të tjerët dhe të mendonin për ardhmërinë e një shteti të përbashkët më të tjerët.

Të flasim pak për librin tuaj që e ke shkruar për Agron Mirditën “The Americani” dhe në pjesën e dytë e ke një poemë të Xhevat Limanit që i kushtohet Agron Mirditës, diçka e pa parë deri tani në librat e tjerë. Si është pritur libri I juaj nga Shqiptarët?

Lima: Libri po shitet shume mirë, kam një respekt të veçantë për zotin limani dhe energjinë që ai e ka, tani ai është një shqiptaro-amerikan por eksperienca e tij ka qenë shumë e frytshme në Evropë. Ai me punën që ka bërë për ta thënë të vërtetën për Agron Mirditën është diçka e veçantë sepse ai beson që duke bërë diçka për një ish-ushtarë të UÇK-së është mirë edhe për Amerikën. Kam shumë repsekt për të dhe jamë shumë i gëzuar që ai e ka vënë poemën e tij për Agron Mirditën në këtë libër.

Ju jeni një njohës i mirë i çështjes shqiptare duke filluar nga pjesa e okupuar e Luginës së Preshevës, Çamëria, Veriu i kosovës duke e përfshirë Zveçanin, Zubin Potok-un, Veriun e Mitrovicës ku strukturat paralele, policia dhe sherbimet sekrete serbe po veprojne pothuajse legalisht, pastaj kemi shqiptarët në Mal të Zi dhe në Maqedoni, pas gjithë kësaj situate të palakmueshmë çka mendoni se duhet të bëjnë shqiptarët, të krijojnë mini shtete apo të bashkohen në një shtet?

 

Lima: Ju mund të flisni në teori por çka është më praktike. E çka është më praktike dhe faktet ne terren janë krejt ndryshe. Sa më gjatë të qëndrojnë nën sundimin e një shteti tjetër duke u konsideruar si minoritet siq janë për shembull shqiptarët ë Mal të Zi ata fillojnë të ndryshojnë dhe marrin pamje tjetër dhe qëndrim krejt ndryshe nga shqiptarët ne Shqipëri e Kosovë sepse ata kanë një realitet tjetër. Unë mendoj se në këtë momënt ndoshta janë 5 Shqipëri të vogla dhe nuk them se Shqipëria është më ë madhja sepse unë mendoj se Shqipëria më e madhe është ajo në Greqi sepse faktet historike e dëshmojnë këtë gjë, pra nuk po them se cila është më kryesorja. Në të ardhmen e shoh një Federatë të Shteteve Shqiptare por mos të harrojmë se janë faktet në terren që do të vendosin dhe jo ndonjë teoricient që është ulur para kamerës suaj dhe po flet.

 

Sa i përket pjesës Veriore të Kosovës konsiderohet si pjesë e pushtuar e Kosovës, atje jane duke operuar strukturat serbe. Çfarë mendoni se do të ishte zgjidhja më e mirë, do të duhej të largoheshin forcërisht forcat paramilitare dhe kriminale nga ajo pjesë e Kosovës apo do të duhej të inicohej shkëmbimi territorial që do të krojonte konflikt të ri në Ballkan?

 

Lima: Unë nuk besoj në shkëmbime territorial edhe pse është një mundësi që dikush e dëshiron. Unë besoj se marrëveshja që solli deri te pavarësia e kosovës nuk e ka përcaktuar një Mitrovicë të ndarë, këtu ka tendenca që marrëveshja (plani I Ahtisarit) të interpretohet ndryshe siq po ndodhë edhe në Maqedoni me marrëveshjen e Ohrit, por duhet të kenë parasyshë se shqiptarët nuk kanë luftuar për një gjë të tilled he ndarja e veriut është e parealizueshme.

Me këtë rast dua të them se nëse Shqiptarët e Maqedonisë do të bënin të njëjtat kërkesa siq po I bëjnë serbët e Veriut të kosovës atëhere maqedonia do të shkatërrohej, e pra kjo gje do te ndodhte edhe me Kosovën nëse kërkesat e serbëve do të pranoheshin. Mendoj se duhet të gjindet një zgjidhje diplomatike dhe nuk është paramenduar një situatë e tille kur është pranuar marrëveshja (plani i Ahtisaarit).

 

Me sa po e shoh unë, ju jeni Amerikani i parë që shkruat një libër për një Shqipëtar të Amerikës i cili luftoi në Kosovë, ju e keni përshkruar një realitet të luftës së drejtë të UÇK-së. Poashtu ju e kenu shkruar librin tjetër “Journey to Macedonia” (udhëtimi në Maqedoni) ku e keni pershkruar konfliktin atje i cili gjitmone po mbetet aktual dhe shume interesante mbeten këto libra per t’u lexuar. Cili do të jetë libri i juaj i radhës?

Lima: Librin e radhës që dua ta botoj është për Xhevat Limanin si një aktor me shumë eksperiencë dhe pas tij dua të shkruaj një libër për shqiptarët –Arbëreshët e Italisë, dua të bëjë një studim se si kanë arritur ata njerëz që për shekuj me radhë të mbetën shqiptarë dhe te ruajnë kulturen, gjuhën dhe traditën e tyre. Kjo do të ishte me interes edhe për pjesën tjetër të diasporës shqiptare sepse do të mësonin se cilat janë vlerat e verteta shqiptare që duhet mbajtur dhe çka i dallon nga kombet e tjera që nuk harrojne gjuhën e kulturën e tyre.

Bisedës sonë është shumë vështirë t’ia gjejmë fundin, tani po flasim për studimet tuaja në të kaluarën ku ti je marrë me studimet rreth perandorisë Osmane e pikërisht më Armeninë dhe Shqipërinë. Duke e parë realitetin në tërren tani në Ballkan, çka mendoni a do të duhej që Shqiptarët të lëvizin drejt integrimit më Turqinë si përkrahëse e fuqishme e Shqiptarëve në këto kohë të vështira, po do të duhej të lëvizin drejt integrimit në Unionin Evropian, Si Turqia ashtu edhe Unioni Evropian janë aleatë të denjë të SHBA-ve, çka mendoni ju për këtë çështje?

 

Lima: Së pari unë mendoj se Shqiptarët janë Evropian, ata janë një popull indigineous, ata janë më shumë Evropian se Turqit apo edhe Sllavët nëse I konsiderojme si Evropian. Besoj se është një komb Evropian, një komb që do të duhej të ketë orientimin e teij drejt Evropes Perëndimore. Natyrisht ne drejtim të perëndimit sepse më e rëndësishme është të ketë lidhje me Perëndimin dhe most të shikojnë lidhjet që kanë qenë me Perandorinë Osmane  dhe të mos merren në konsideratë lidhjët e hershme me atë Perandori ose me pasardhësit e tyre. Orientimi I Shqiptarëve duhet të jetë nga Perëndimi sepse vetëm kështu mund të përparojnë.

 

Pyetja e fundit është për të kaluaren tënde, ti ke ndihmuar shumë në krijimin e gazettes Amerikane ne Iran që quhej Kayane, a do të ishtë një gjë e mirë që edhe shqiptarët te kenë një gazetë të tillë?

Lima: Mendoj se po, sikur të isha pak më I ri ky do të ishte një projekt shumë interesant për mua. Atë çka e kam thene dhe shkruar ne Iran ka qenë mënyra për ta përshkruar realitetin se çfarë ndodhte në të vërtetë dhe kjo ishte shumë e kuptueshme tek një audiencë më e gjerë në Lindjen e Mesme. Unë mendoj se çfarë po ndodhë në Kosovë mund të jetë pjesë e lajmeve ndërkombëtare. Kjo do të ishte me shumë ndikium dhe do te konsiderohej si një hap i rëndësishëm kushdo që do ta merrte këtë hap enterprenor ku do te flitej për interest e shtetit dhe do te ndërkombtarizohej duke e folur dhe shkruajtur nje gjuhë të kuptueshme për tërë botën.

Intervistoi: Qazim Doda

Copyright©qazimdoda.wordpress.com


 
Leave a comment

Posted by on June 16, 2012 in Uncategorized

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: